Dự báo độ mặn nền trên các sông chính tháng 5/2010 vùng ven biển ĐBSCL [11/06/2010]
I. Thực trạng xâm nhập mặn trên sông rạch ở 4 vùng ven biển Đồng bằng sông Cửu Long
1.1. Vùng hai sông Vàm Cỏ (thuộc địa phận tỉnh Long An)
Xâm nhập mặn trên sông Vàm Cỏ (sông chính) và trên hai nhánh Vàm Cỏ Đông và Vàm Cỏ Tây độ mặn trong tháng 5/2010 nhỏ hơn tháng 4/2010 và độ mặn giảm khá lớn vào giữa và cuối tháng 5/2010.
1). Trên sông Vàm Cỏ:
Độ mặn những ngày đầu tháng tại Cầu Nổi ngày 1/5/2010 đạt 19,3 g/l thấp hơn 1,7 g/l so với kỳ triều cường cuối tháng 4/2010 (ngày 18/4/2010 đạt 21,0 g/l ); những ngày cuối tháng 5/2010 độ mặn giảm khá mạnh tới 7,5 g/l so với những ngày đầu tháng 5/2010 (ngày 30/5/2010 đạt 11,8 g/l).
2). Trên sông Vàm Cỏ Đông:
Độ mặn những ngày đầu tháng 5/2010 tại Bến Lức ngày 1/5/2010 đạt 9,5 g/l thấp hơn 3,1 g/l so với kỳ triều cường cuối tháng 4/2010 (ngày 18/4/2010 đạt 12,6 g/l ); vào những ngày giữa và cuối tháng 5/2010 độ mặn giảm lớn với mức 4,8 g/l so với kỳ đầu tháng (ngày 30/5/2010 đạt 3,7 g/l).
3). Trên sông Vàm Cỏ Tây:
Độ mặn những đầu tháng 5/2010 tại Tân An ngày 1/5/2010 đạt 11,1 g/l thấp hơn 0,1 g/l so với thời gian cuối tháng 4/2010 (ngày 30/4/2010 đạt 11,2 g/l ); giữa và cuối tháng độ mặn giảm với mức 6,6 g/l (ngày 30/5/2010 đạt 4,8 g/l).
Ranh mặn 4,0 g/l cuối tháng 5/2010 trên sông Vàm Cỏ Đông giảm khá lớn và ở vị trí dưới cống Rạch Chanh (kể từ cửa sông); trên sông Vàm Cỏ Tây giảm xuống tại vị trí gần cầu Kỳ Son.
1.2. Vùng cửa sông Cửu Long (thuộc địa phận tỉnh Tiền Giang, Bến Tre, Trà Vinh, Sóc Trăng)
1). Xâm nhập mặn trên sông Cửa Tiểu (thuộc tỉnh Tiền Giang):
Tương tự như vùng hai sông Vàm Cỏ những ngày đầu tháng 5/2010 độ mặn đạt trị số cao nhất trong tháng (nhưng vẫn nhỏ hơn độ mặn cao nhất kỳ triều cường cuối tháng 4/2010) và giảm khá lớn vào cuối tháng 5/2010.
Độ mặn tại Vàm Kênh (gần cửa biển) ngày 1/5/2010 đạt 23,1 g/l thấp hơn 4,4 g/l so với cùng kỳ tháng 4/2010 (ngày 18/4/2010 đạt 27,5 g/l ); độ mặn cuối tháng 5/2010 giảm so với kỳ đầu tháng 10 g/l (ngày 30/5/2010 đạt 13,1 g/l).
Độ mặn tại Vàm Giồng ngày 1/5/2010 đạt 8,9 g/l thấp hơn 0,3 g/l so với kỳ triều cường cuối tháng 4/2010 (ngày 30/4/2010 đạt 9,2 g/l ); độ mặn cuối tháng 5/2010 giảm so với kỳ đầu tháng 6,1 g/l (ngày 31/5/2010 đạt 2,8 g/l).
Độ mặn tại cống Xuân Hòa ngày 1/5/2010 đạt 3,2 g/l thấp hơn 0,4 g/l so với kỳ triều cường cuối tháng 4/2010 (ngày 19/4/2010 đạt 3,6 g/l); độ mặn cuối tháng 5/2010 giảm 2,5 g/l so với kỳ đầu tháng (ngày 31/5/2010 đạt 0,7 g/l).
Độ mặn tại vàm Tân Mỹ Chánh (cách trung tâm thành phố Mỹ Tho 4 km) ngày 1/5/2010 đạt 3,0 g/l thấp hơn 0,6 g/l so với kỳ triều cường cuối tháng 4/2010 (ngày 18/4/2010 đạt 3,6 g/l ); độ mặn cuối tháng 5/2010 giảm 2,8 g/l so với kỳ đầu tháng (ngày 31/5/2010 đạt 0,2 g/l).
Độ mặn tại An Định ngày 1/5/2010 đạt 3,3 g/l giảm 0,4 g/l so với kỳ triều cường cuối tháng 4/2010 (ngày 18/4/2010 đạt 3,7 g/l); độ mặn cuối tháng 5/2010 giảm 2,3 g/l so với kỳ đầu tháng 5/2010 (ngày 31/5/2010 đạt 1,0 g/l).
Ranh giới mặn 4,0 g/l trên sông cửa Tiểu đó giảm và ở vị trớ giữa trạm đo Long Hải và cống Vàm Giồng.
2). Xâm nhập mặn trên sông Cửa Đại (giữa hai tỉnh Tiền Giang và Bến Tre):
Tương tự như xâm nhập mặn trên sông cửa Tiểu độ mặn đạt trị số cao nhất vào những ngày đầu tháng 5/2010 và giảm với mức khá lớn vào cuối tháng 5/2010.
Độ mặn tại Bình Đại ngày 1/5/2010 đạt 23,4 g/l giảm 1,6 g/l so với kỳ cuối tháng 4/2010 (ngày 18/4/2010 đạt 25,0 g/l); độ mặn cuối tháng 5/2010 giảm 3,4 g/l (ngày 30/5/2010 đạt 20,0 g/l).
Độ mặn tại Lộc Thuận ngày 1/5/2010 đạt 16,0 g/l giảm 2,5 g/l so với kỳ cuối tháng 4/2010 (ngày 17/4/2010 đạt 18,5 g/l); độ mặn cuối tháng 5/2010 giảm 9,6 g/l (ngày 30/5/2010 đạt 6,4 g/l).
Độ mặn tại vàm Giao Hòa ngày 12/5/2010 đạt 3,6 g/l giảm 2,2 g/l so với kỳ triều cường tháng 4/2010 (ngày 2/4/2010 đạt 5,8 g/l); độ mặn cuối tháng 5/2010 giảm 2,6 g/l (ngày 31/5/2010 đạt 1,0 g/l).
Ranh giới độ mặn 4,0 g/l ở vào vị trí dưới vàm Giao Hòa.
3). Xâm nhập mặn trên sông Hàm Luông (thuộc Bến Tre):
Độ mặn tại An Thuận ngày 1/5/2010 đạt 26,0 g/l giảm 2,3 g/l so với kỳ tháng 4/2010 (đạt 28,3 g/l); độ mặn cuối tháng 5/2010 đạt 19,7 g/l giảm 6,3 g/l so với đầu tháng 5/2010 (ngày 30/5/2010 đạt 19,7 g/l).
Độ mặn tại Sơn Đốc ngày 1/5/2010 đạt 14,0 g/l giảm 4,3 g/l so với kỳ tháng 4/2010 (ngày 1/4/2010 đạt 18,3 g/l); độ mặn cuối tháng 5/2010 giảm 5,7 g/l so với kỳ đầu tháng 5/2010 (ngày 30/5/2010 đạt 8,3 g/l).
Độ mặn tại cống Cái Mít (trờn sụng Hàm Luông) ngày 12/5/2010 đạt 8,3 g/l giảm 2,2 g/l so với kỳ triều cường cuối tháng 4/2010 (ngày 14/4/2010 đạt 10,5 g/l); độ mặn cuối tháng 5/2010 giảm 5,0 g/l so với kỳ đầu tháng 5/2010 (ngày 31/5/2010 đạt 3,3 g/l).
4). Xâm nhập mặn trên sông Cổ Chiên (giữa hai tỉnh Bến Tre và Trà Vinh):
Độ mặn tại Hưng Mỹ (cửa Cung Hầu) ngày 1/5/2010 đạt 14,1 g/l thấp hơn 1,8 g/l so với kỳ cuối tháng 4/2010 (ngày 20/4/2010 đạt 15,9 g/l); độ mặn cuối tháng 5/2010 giảm 3,6 g/l so với kỳ đầu tháng 5/2010 (ngày 31/5/2010 đạt 10,5 g/l).
Độ mặn tại Trà Vinh ngày 1/5/2010 đạt 8,5 g/l thấp hơn 1,4 g/l so với kỳ cuối tháng 4/2010 (ngày 1/4/2010 đạt 9,9 g/l); độ mặn cuối tháng 5/2010 giảm 3,4 g/l so với kỳ đầu tháng 5/2010 (ngày 31/5/2010 đạt 5,1 g/l).
Độ mặn tại cống Láng Thé (phía sông) ngày 12/5/2010 đạt 5,7 g/l thấp hơn 0,6 g/l kỳ triều cường cuối tháng 4/2010 (ngày 19/4/2010 đạt 6,3 g/l); độ mặn cuối tháng 5/2010 giảm 4,0 g/l so với kỳ đầu tháng 5/2010 (ngày 30/5/2010 đạt 1,7 g/l). Tại cống Cái Hóp (phía sông) kể từ ngày 27/5/2010 đó không bị xâm nhập mặn ở vị trí này.
5). Xâm nhập mặn trên sông Hậu (giữa hai tỉnh Trà Vinh và Sóc Trăng):
Độ mặn tại Trà Kha (cửa Định An) ngày 1/5/2010 đạt 14,9 g/l thấp hơn 4,0 g/l so với kỳ tháng 4/2010 (ngày 1/4/2010 đạt 18,9 g/l); độ mặn cuối tháng 5/2010 thấp hơn 7,6 g/l so kỳ đầu tháng 5/2010 (ngày 31/5/2010 đạt 7,3 g/l).
Độ mặn tại Trần Đề (cửa Trần Đề) ngày 1/5/2010 đạt 23,2 g/l thấp hơn 3,0 g/l so với tháng 4/2010 (ngày 2/4/2010 đạt 26,2 g/l ); độ mặn kỳ cuối tháng 5/2010 thấp hớn 1,9 g/l so với kỳ đầu tháng 5/2010 (ngày 31/5/2010 đạt 21,3 g/l).
Độ mặn tại Đại Ngãi ngày 1/5/2010 đạt 8,5 g/l thấp hơn 3,0 g/l so với tháng 4/2010 (ngày 2/4/2010 đạt 11,5 g/l); độ mặn kỳ cuối tháng 5/2010 thấp hơn 5,4 g/l so với kỳ đầu tháng 5/2010 (ngày 31/5/2010 đạt 3,1 g/l).
Ranh giới độ mặn 4 g/l đó giảm xuống khá lớn và ở vị trớ dưới trạm Đại Ngãi trên sông Hậu.
1.3. Vùng ven biển Tây (thuộc tỉnh Kiên Giang và Hậu Giang).
1). Xâm nhập mặn trên sông Kiên (thị xã Rạch Giá-Kiên Giang):
Độ mặn tại trạm Rạch Giá (gần cửa biển) ngày 1/5/2010 đạt 17,5 g/l giảm 5,5 g/l so với kỳ tháng 4/2010 (ngày 18/4/2010 đạt 23,0 g/l); độ mặn kỳ cuối tháng 5/2010 giảm 13,3 g/l so với kỳ đầu tháng 5/2010 (độ mặn ngày 31/5/2010 đạt 4,2 g/l).
2). Xâm nhập mặn trên sông Cái Lớn (thuộc địa phận tỉnh Kiên Giang):
Độ mặn tại Xẻo Rô (trạm gần biển Tây) ngày 1/5/2010 đạt 19,0 g/l giảm 4,3 g/l so với kỳ tháng 4/2010 (ngày 18/4/2010 đạt 23,3 g/l); độ mặn cuối kỳ thời 5/2010 giảm 8,0 g/l so với kỳ đầu tháng 5/2010 (ngày 29/5/2010 đạt 11,0 g/l).
Độ mặn tại Gò Quao ngày 1/5/2010 đạt 10,8 g/l thấp hơn 4,7 g/l so với kỳ tháng 4/2010 (ngày 18/4/2010 đạt 15,5 g/l); độ mặn kỳ cuối tháng 5/2010 giảm 3,5 g/l so với kỳ đầu tháng 5/2010 (ngày 29/5/2010 đạt 7,3 g/l).
Ranh giới độ mặn 4,0 g/l trên sông Cái Lớn ở vị trí qua ranh giới tỉnh Kiên Giang sang phần đất của tỉnh Hậu Giang (tại ngã ba Nước Trong) vào kỳ đầu thỏng 5/2010; đến cuối kỳ thỏng 5/2010 tại ngó ba Nước Trong chỉ cũn khoảng 2,0 g/l (ngày 31/5/2010 đạt 2,1 g/l).
3. Xâm nhập mặn trên sông Cái Lớn (thuộc địa phận tỉnh Hậu Giang):
Chú thích: Riêng khu vực sông Cái Lớn kể từ cầu Cái Tư trên sông Cái Lớn tới thị xã Vị Thanh (tỉnh Hậu Giang); nhờ vào lượng nước trên kênh rạch trên địa phận tỉnh Kiên Giang chuyển ra sông Cái Lớn gúp phần làm giảm xâm nhập mặn ở khu vực này ngay cả trong tháng 4/2010 là thời kỳ độ mặn xâm nhập từ biển Tây vào với trị số cao nhất trong mùa khô kiệt năm 2010.
Tại cầu 2/9 (trung tâm thị xã Hậu Giang) độ mặn trong cả tháng 5/2010 không bị xâm nhập mặn.
1.4. Vùng bán Đảo Cà Mau (thuộc địa phận tỉnh Cà Mau, Bạc Liêu, Sóc Trăng)
1). Xâm nhập mặn trên sông Ông Đốc (thuộc địa phận tỉnh Cà Mau):
Độ mặn tại trạm Sông Đốc (gần biển Đông) ngày 8/5/2010 đạt 39,7 g/l; độ mặn kỳ cuối tháng 5/2010 thấp hơn 3,9 g/l (ngày 29/5/2010 đạt 35,6 g/l).
Độ mặn tại trạm Cà Mau (chi lưu của sụng ễng Đốc) ngày 1/5/2010 đạt 37,1 g/l; độ mặn kỳ cuối tháng 5/2010 thấp hơn 3,9 g/l (ngày 29/5/2010 đạt 33,2 g/l).
2). Xâm nhập mặn trên sông (địa phận tỉnh Bạc Liêu):
Độ mặn trên sông Gành Hào:
Vị trí trạm Gành Hào (gần biển Đông) ngày 16/5/2010 đạt 31,9 g/l; độ mặn kỳ cuối tháng 5/2010 giảm 0,1 g/l (ngày 29/5/2010 đạt 31,8 g/l).
Độ mặn trên kênh Quản Lộ-Phụng Hiệp
Xâm nhập mặn vào hệ thống kênh từ ba phía; nước mặn xâm nhập từ biển Tây theo sông Cái Lớn vào kênh Ngan Dừa thuộc một phần đất nông nghiệp thuộc huyện Hồng Dân phần giáp ranh với tỉnh Sóc Trăng.
Nước mặn xâm nhập qua hệ thống cống, đập từ phía tỉnh Cà Mau còn bỏ ngỏ vào địa phận tỉnh Bạc Liêu.
Nước mặn xâm nhập từ khu vực nuôi tôm 25.000 ha của Bạc Liêu (nguồn nước mặn được lấy từ biển Đông) qua cống Láng Trâm, Hộ Phòng và Giá Rai.
Ranh mặn 4 g/l qua ranh giới tỉnh Bạc Liêu với Sóc Trăng theo tuyến Kênh Quản Lộ-Phụng Hiệp đến gần đầu kênh Nàng Rền (cách ranh giới hai tỉnh 5 km) thuộc địa phận tỉnh Sóc Trăng và tiếp tục vào khu vực lúa Xuân hè của tỉnh Bạc Liêu.
Độ mặn lớn nhất kỳ triều cường cuối tháng 4/2010 ở một số vị trí trên kênh Quản Lộ-Phụng Hiệp:
Tại ngã tư Ninh Qưới (gần khu vực nuôi tôm nước mặn) độ mặn ngày 8/5/2010 đạt 27,6 g/l; độ mặn vào kỳ giữa tháng 5/2010 thấp hơn 4,5 g/l so với kỳ đầu tháng 5/2010 (ngày 13/5/2010 đạt 23,1 g/l).
Tại ranh tỉnh Bạc Liêu-Súc Trăng độ mặn 9/5/2010 đạt 21,5 g/l; độ mặn kỳ giữa tháng 5/2010 thấp hơn 3,8 g/l so với kỳ đầu tháng 5/2010 (ngày 13/5/2010 đạt 7,7 g/l).
Tại đầu kênh Nàng Rền (tỉnh Sóc Trăng) độ mặn ngày 11/5/2010 đạt 19,6 g/l; độ mặn kỳ giữa tháng thấp hơn 13,3 g/l so với kỳ đầu tháng 5/2010 (ngày 13/5/2010 đạt 6,3 g/l).
3). Xâm nhập mặn trên sông (địa phận tỉnh Súc Trăng):
Độ mặn tại trạm Sóc Trăng trên sông Máspero (thị xã Sóc Trăng): thuộc chi lưu của sông Mỹ Thanh ngày 10/54/2010 đạt 2,7 g/l thấp hơn 2,5 g/l so với kỳ tháng 4/2010 (ngày 16/4/2010 đạt 5,2 g/l); độ mặn kỳ cuối tháng 5/2010 thấp hơn 0,5 g/l so với kỳ đầu tháng 5/2010 (ngày 29/5/2010 đạt 2,2 g/l).
Độ mặn tại trạm Thạnh Phỳ trên sông Nhu Gia (thuộc chi lưu của sông Mỹ Thanh) ngày 1/5/2010 đạt 16,0 g/l; độ mặn kỳ cuối tháng 5/2010 thấp hơn 2,3 g/l so với kỳ đầu tháng 5/2010 (ngày 29/5/2010 đạt 13,7 g/l).
Ranh mặn 4,0 g/l đó giảm ra khỏi trung tâm thị xã Sóc Trăng.
Nhận xét:
+ Diễn biến xâm nhập mặn tháng 5 năm 2010 trên hệ thống sông rạch ở 4 vùng ven biển Đồng bằng sông Cửu Long cho thấy mức độ xâm nhập mặn về trị số và chiều dài xâm nhập mặn đó giảm rất lớn so với tháng 4/2010 (tháng 4/2010 có độ mặn lớn nhất về trị số và chiều dài xâm nhập mặn trên kênh rạch trong mùa khô kiệt năm 2010)
+ Mức giảm:
Trên hầu hết kênh rạch các tỉnh ven biển Đồng bằng sông Cửu Long:
Độ mặn lớn nhất trong tháng 5/2010 (xuất hiện trong một số ngày đầu tháng 5/2010) so với độ mặn kỳ triều cường cuối tháng 4/2010 giảm khá lớn với mức trong khoảng từ 2,0 g/l - 8 g/l; so với cùng kỳ thời gian tháng 5 trong 8 năm gần đây (2002-2009, xem bảng 1.1) độ mặn về trị số nhìn chung chỉ nhỏ hơn cùng kỳ thời gian tháng 5 năm 2005. Trong cùng tháng 5/2010 độ mặn cuối tháng 5/2010 giảm rất lớn so với kỳ đầu tháng 5/2010 mức giảm trong khoảng từ 2,0 g/l -13,0 g/l.
|
Bảng 1.1: Độ lớn nhất (g/l) tháng 5 qua 9 năm (2002-2010)
|
|
Tại 4 trạm đo mặn điển hình ở 4 vùng ven biển Đồng bằng sông Cửu Long
|
|
|
|
|
|
|
|
Năm
|
Hai sông Vàm Cỏ
|
Cửa sông Cửu Long
|
Ven biển Tây
|
Bán đảo Cà Mau
|
|
Trạm: Bến Lức (tỉnh Long An)
|
Trạm: Trà Vinh(tỉnh Trà Vinh)
|
Trạm: Gò Quao (tỉnh Kiên Giang)
|
Trạm: Đại Ngãi (tỉnh Súc Trăng)
|
|
2002
|
6,3
|
7,5
|
9,1
|
5,5
|
|
2003
|
5,6
|
11,3
|
7,9
|
3,9
|
|
2004
|
10,4
|
8,1
|
4,9
|
10,4
|
|
2005
|
14,2
|
9,7
|
14,9
|
5,0
|
|
2006
|
1,6
|
7,5
|
5,3
|
3,0
|
|
2007
|
5,4
|
7,5
|
6,0
|
7,1
|
|
2008
|
2,1
|
8,9
|
6,6
|
4,5
|
|
2009
|
2,8
|
6,4
|
5,8
|
3,6
|
|
2010
|
9,5
|
9,4
|
10,8
|
8,5
|
II. Đánh giá khả năng xâm nhập mặn vào tháng 6 năm 2010.
Những ngày cuối tháng 5/2010 các trận mưa với tổng lượng khỏ và xuất hiện trên diện rộng ở Đồng bằng sông Cửu Long; nhiệt độ không khí trong ngày hạ xuống đáng kể; xu hướng xâm nhập mặn trên hệ thống kênh rạch trong tháng 6/2010 ở vùng ven biển Đồng bằng sông Cửu Long sẽ còn giảm mạnh hơn so với tháng 5/2010.
GSTS. Lê Sâm - Viện Khoa học Thủy lợi miền Nam
